TRANG CHỦ
    GỐM CỔ GÒ SÀNH
    BẢO TÀNG GỐM GÒ SÀNH
      - Gốm Thờ Tự
      - Gốm Ngự Dụng
      - Gốm Thương Mại
      - Hoạt động và sự kiện
    TƯ LIỆU VÀ NGHIÊN CỨU
    BÌNH ĐỊNH XƯA VÀ NAY
      - Võ Nghệ
      - Ẩm Thực
      - Văn Học
      - Âm Nhạc
    TỪ TRONG DI SẢN
    ẢNH GOSANH.VN
    VIDEO
    LIÊN KẾT
 Khách Thăm: 001065405
< d>
< d>
< d>
< d>
< d>
 
MỐI LIÊN HỆ GIỮA CÁC MẶT KALA CỦA THÁP G1 MỸ SƠN VÀ CÁC THÁP CHĂM Ở BÌNH ĐỊNH
21.08.2010 19:04 - 3080

Tình cờ gặp nhà sưu tập Nguyễn Vĩnh Hảo tại Khu di tích tháp Chăm Mỹ Sơn và được xem bộ sưu tập bằng đất nung của người Champa cổ của anh đang trưng bày tại Bảo tàng tư nhân tại 173 Lê Hồng Phong, thành phố Qui Nhơn, Bình Định.

Tình cờ gặp nhà sưu tập Nguyễn Vĩnh Hảo tại Khu di tích tháp Chăm Mỹ Sơn và được xem bộ sưu tập bằng đất nung của người Champa cổ của anh đang trưng bày tại Bảo tàng tư nhân tại 173 Lê Hồng Phong, thành phố Qui Nhơn, Bình Định. Trong số hàng trăm hiện vật bằng đất nung và sành tráng men được anh phân thành bốn thể loại là đồ thờ tự (thần, thú linh); đồ dùng dâng cúng; đồ dùng của các vua chúa hoàng tộc (bình, đĩa, lọ choé ...). Bộ sưu tập của anh càng thêm phong phú hơn trong chất liệu gốm nhờ được thừa kế từ người cha là ông Nguyễn Hượt – một nhà sản xuất gốm có tráng men xuất khẩu, gốm Kim Môn ở thôn Trà Quang, xã Mỹ Quang, huyện Phù Mỹ, Bình Định vào những năm 60 của thế kỷ XX.

Chỉ vào độ tuổi trung niên nhưng bộ sưu tập của anh vô cùng dày công, anh thuộc từng chi tiết các tiêu bản mình đang gìn giữ. Tất cả có xuất xứ từ 5 lò gốm cổ là Cây Me, Cây Ké, Trường Cửu, Gò Hời, và Gò Sành kéo dài từ  thế kỷ 12 đến thế kỷ 18 tại Bình Định.

Trong bộ sưu tập của anh, tôi thích nhất các mặt Kala (có lẽ vì tôi đang vẽ mặt Kala tại tháp G1 Mỹ Sơn), dễ chừng anh có trên 100 tiêu bản. Cũng cần nhắc lại tại đền thờ chính G1 thuộc nhóm G của Khu di tích tháp Chăm Mỹ Sơn có đến 52 mặt Kala được trang trí chung quanh chân tháp, và ở 4 góc tháp G2 cũng có trang trí mặt Kala nhưng hiện nay đã không nhìn thấy. Căn cứ trên vị trí đất cao (gò, đồi, núi) của tháp và nhiều chất liệu đất nung để trang trí ở chóp, thân, và đế tháp, những nhà nghiên cứu nghệ thuật Chăm xếp các kiến trúc này vào phong cách Bình Định có niên đại kéo dài từ thế kỷ 12 đến thế kỷ 14.

Từ những gợi mở về phong cách nghệ thuật mà chất liệu tạo hình là đất nung, tôi tìm hiểu mối liên hệ giữa  các mặt Kala ở tháp G1, Khu di tích tháp Chăm Mỹ Sơn và ở các tháp Chăm Bình Định.

Theo lời anh Nguyễn Vĩnh Hảo : ‘’Các mặt Kala trong bộ sưu tập có xuất xứ từ lò Gò Sành. Chúng được sản xuất theo chu trình truyền thống như sau: Đất sét pha thêm chất phụ gia nhào với nước tạo thành một khối dẻo dễ nặn, cắt; sau đó tạo hình theo ý muốn rồi đem phơi khô; cuối cùng là qua lửa nung thành gốm. Đối với những sản phẩm của lò khác, sử dụng thêm thủ pháp tạo hình khác như vết cắt, gọt, đục trên bề mặt đồ đất sét đã qua lửa; nghĩa là đã thành tấm, khối, đã là đồ gốm lúc đó mới chạm khắc’’.

Với ý kiến này, tôi đã lưu ý ngay đến các mặt Kala ở tháp G1, chúng được tạo hình bằng hai thủ pháp: đất sét còn ướt (truyền thống) và đất sét đã nung cứng. Với thủ pháp truyền thống thì các mặt Kala tháp G1 đều có kích thước lớn (34cmx35cm); thủ pháp trên đất qua lửa thì các mặt Kala có kích thước nhỏ (20cmx22cm). Các mặt Kala trên các tháp ở Bình Định có kích thước rất lớn (40cmx45cm), quan sát kỹ chắc chắn chúng được tạo hình bằng thủ pháp truyền thống, thể hiện rất đa dạng như mắt nhìn ngang, nhìn xuống, trợn, gò má cao thấp, hoặc rìa bao quanh phần trên mặt có nhiều hoa văn khác nhau; đặc biệt ở mặt Kala kích thước lớn được chạm khắc rất chi tiết ở trán, có đến 3 lớp sừng ở giữa (xem ảnh).

Về lịch sử xây dựng nhóm tháp G tại Mỹ Sơn, ở hai tấm bia ký hiệu XXIII – XXIV tại tháp B1 của nhóm B Mỹ Sơn cho biết nhóm tháp G được xây dựng vào cuối thế kỷ XII dưới triều Vua Srijaya Harivarman I, thời kỳ người Chăm đã định đô trên vùng đất Vijaya (Bình Định), để hoàn thành nguyện ước là sau khi chống lại quân thù trong và ngoài nước (quân Kh’mer), ông đã cho xây những ngôi đền trên núi Vugvan (đồi tháp G). Vì vậy có khả năng việc sử dụng vật liệu đất nung để trang trí ở tháp G1 được kế thừa từ phong cách Bình Định hoặc do các nghệ nhân ở Bình Định trực tiếp tạo hình. Tuy nhiên các mặt Kala có kích thước nhỏ 10cmx22cm của tháp G1 hoàn toàn khác với mặt Kala được tạo hình bằng thủ pháp truyền thống với dấu vết chạm, đục nông, gương mặt lại giống 4 con sư tử  bằng sa thạch đặt 4 góc tháp thì có khả năng tháp này đã từng được trùng tu lại và có một nhóm thợ khác, có thể là người tại địa phương.

Đây là những suy nghĩ ban đầu trong việc tìm mối liên hệ về kỹ thuật và nghệ thuật trong một phần nhỏ kiến trúc của người Chăm, mong nhận được sự đóng góp của các nhà chuyên môn.





NGUYỄN THƯỢNG HỶ (Theo http://www.dtdtqnam.gov.vn/tin-tuc.aspx?article=20-moi-lien-)



 Bản để in  Lưu dạng file  Gửi tin qua email


Những bản tin khác:
Không gian thiền định [25.06.2007 18:58]



NHỚ MẮM
VÌ SAO BAO TÀNG THIẾU SỨC SỐNG
KIẾN TRÚC TRE VIỆT NAM ĐƯỢC VINH DANH TẠI MỸ
QUÊN NGƯỜI
BỒ TÁT THÍCH QUẢNG ĐỨC VỚI QUẢ TIM BẤT DIỆT.
Mắm ruột mà quệt cà giòn...
BIỂN & NỖI NHỚ!
Tản văn cho biển
Nhìn lại nền âm nhạc Việt Nam trong thế kỷ 20
TAM QUAN TRONG KIẾN TRÚC VIỆT
Bình thơ: Vua và em - Trần Viết Dũng
Rằm giêng hát bội Phò An
Để “mọi quyền hành, lực lượng đều nơi dân”
"Không sợ thiếu, chỉ sợ không công bằng; Không sợ nghèo, chỉ sợ lòng dân không yên"
Người Bình Định và làng Việt tại Pleiku


© Copyright 2007 - 2017 Gosanh.vn 
BẢO TÀNG GỐM CỔ GÒ SÀNH VIJAYA - CHAMPA - BÌNH ĐỊNH
Địa chỉ: khu du lịch Bãi Dại - phường Ghềnh Ráng - T/P Quy Nhơn - Bình Định.
Điện thoại: 84.0913472778 - 84.0946940666. Email: museum@gosanh.vn