TRANG CHỦ
    GỐM CỔ GÒ SÀNH
    BẢO TÀNG GỐM GÒ SÀNH
      - Gốm Thờ Tự
      - Gốm Ngự Dụng
      - Gốm Thương Mại
      - Hoạt động và sự kiện
    TƯ LIỆU VÀ NGHIÊN CỨU
    BÌNH ĐỊNH XƯA VÀ NAY
      - Võ Nghệ
      - Ẩm Thực
      - Văn Học
      - Âm Nhạc
    TỪ TRONG DI SẢN
    ẢNH GOSANH.VN
    VIDEO
    LIÊN KẾT
 Khách Thăm: 001065406
< d>
< d>
< d>
< d>
< d>
 
Chuyện về những cổ vật dưới lòng đại dương
23.02.2008 12:54 - 2262

Xem hình
Thợ lặn khảo sát tàu cổ Hội An trên vùng biển Cù Lao Chàm
1.000 cổ vật đại diện cho hơn 1 triệu cổ vật của 10 con tàu cổ bị đắm trên vùng biển VN đã được Bảo tàng Lịch sử VN chuyển vào cho cuộc triển lãm “Kho báu dưới lòng đại dương” (+) nhân Festival biển Bà Rịa - Vũng Tàu 2006.
Những câu chuyện về 1.000 cổ vật là những câu chuyện lạ, những số phận buồn từng bị sóng biển và thời gian vùi sâu dưới lòng đại dương thăm thẳm.

Thân phận những con tàu


Chuyện về con tàu cổ Hòn Dầm (Phú Quốc) khá thú vị: từ một vụ kiện tụng về sự cố mất đồ cổ mà các thợ lặn vùng Hòn Giỏi, Hòn Thơm mò được từ rạng Ông Đực rồi cất giấu trong các bụi cây, bờ cỏ ở Hòn Dầm. Nhờ đó, các ngành chức năng đã phát hiện một kho báu khổng lồ chìm dưới đại dương.


Theo các chuyên gia khảo cổ học của Viện Khảo cổ học VN, thật ra con tàu cổ bị đắm này đã được ngư dân Kiên Giang phát hiện từ trước 1975. Tháng 5-1991, ban chỉ đạo trục vớt tàu cổ này được thành lập. Hơn 10.000 hiện vật đã được lấy lên, trong đó chủ yếu là đồ gốm sứ Sawankhalok của Thái Lan có niên đại thế kỷ 15.


Từ cuối năm 1989, dân buôn bán đồ cổ khu vực đường Đồng Khởi rỉ tai nhau về chuyện một nhóm ngư dân ở Long Hải phát hiện một con tàu cổ bị đắm trên vùng biển Vũng Tàu, Côn Đảo. Không lâu sau, vào khoảng giữa năm 1990, hàng loạt cổ vật như bình, hũ, lọ bằng gốm sứ với hai màu xanh lam, trắng với đủ loại chiều cao, kích cỡ, trong đó có rất nhiều cổ vật bị hàu bám đã xuất hiện trên thị trường cổ vật TP.HCM.


Rồi tung tích của những người dân chài phát hiện chiếc tàu cổ bị đắm đã được xác định: anh Nguyễn Văn Đê và Nguyễn Văn Vàng, đều là ngư dân ngụ tại ấp Hải Hà, thị trấn Long Hải (BR-VT). Khi thị trường đồ cổ ở đường Đồng Khởi, TP.HCM dậy sóng, cũng là lúc Xí nghiệp trục vớt cứu hộ Visal (Bộ Giao thông vận tải) tìm được vị trí tàu cổ bị đắm trên vùng biển Hòn Cau, Côn Đảo.


Tháng 9-1990, Xí nghiệp Liên hiệp trục vớt cứu hộ (Visal) và Công ty Hallstrom Holdings Oceanic (Thụy Điển) khai quật khảo cổ học dưới nước con tàu cổ bị đắm này. Đây là đợt khai quật khảo cổ học dưới nước đầu tiên ở VN thành công mỹ mãn. 270.000 hiện vật thu được từ con tàu đắm này chủ yếu là hàng hóa như chóe, bình hũ, lọ, ấn, đĩa, tô, ống cắm bút bằng gốm với kỹ thuật chế tác điêu luyện, tinh xảo, hoa văn trang trí kiểu châu Âu được sản xuất ở Trung Quốc vào đời Khang Hy (1662-1772). Và năm 1992, 2.800 cổ vật được chọn đem bán đấu giá tại Hà Lan với giá trị 6,7 triệu USD.


Trong khi cuộc đấu giá đồ cổ tại Hà Lan đang diễn ra thì rất nhiều ngư dân Vũng Tàu và Côn Đảo tiếp tục khai quật “mót” cổ vật từ tàu cổ Hòn Cau. Điều đáng nói là trong quá trình “mót” cổ vật ở Hòn Cau, một ngư dân ở phường 10, TP Vũng Tàu bị liệt nửa người, sau đó đã chết vì nhũn não.


Trước khi về nơi chín suối, ngư dân này kêu người vợ lại gần và nói: “Ngoài Hòn Cau, ít nhất trên vùng biển Vũng Tàu còn có sáu con tàu bị đắm. Năm ngoái anh đã phát hiện tại Hòn Bà một tàu bị đắm chỉ cách mặt nước vài chục mét. Chừng nào con mình lớn thì bảo nó ra khu vực đó mà vớt đồ cổ...”. Thông tin này sau đó được vợ của ngư dân nọ báo cho em trai và đó cũng là thời điểm người dân Vũng Tàu và giới săn đồ cổ TP.HCM lùng sục khắp hang cùng ngõ hẻm ở Vũng Tàu và Long Hải..


Giữa năm 1993, Bảo tàng Tổng hợp tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu phối hợp với Visal tiếp tục khai quật con tàu cổ khu vực Hòn Bà. Trong lần khai quật này, 569 hiện vật, chủ yếu là đồ gốm VN ở thế kỷ 19. Các cổ vật đã có tiếng nói riêng: khẳng định được nghề gốm dân dụng truyền thống của cư dân vùng Nam Trung bộ, liên quan chặt chẽ đến nghề làm mắm của cư dân cổ.


 


Con đường tơ lụa
Trước ngày được phát hiện, con tàu cổ từng gây nhiều tranh cãi và đau đầu nhất cho giới khảo cổ học VN và thế giới là tàu Hội An Ship Back bị chìm trên vùng biển Cù Lao Chàm (Quảng Nam).


Cơn lốc về cổ vật tàu đắm Hội An đã thật sự nổi lên trong lòng ngư dân Quảng Nam - Đà Nẵng từ giữa năm 1990 nhưng mãi đến năm 1997, các đơn vị Visal, Viện Bảo tàng lịch sử VN, Viện Khảo cổ học, Trung tâm Khảo cổ học Trường đại học Oxford (Anh) mới tiến hành khảo sát, xác định vị trí bị đắm của con tàu cổ.


Cổ vật dính chùm từ con tàu cổ bị đắm trên vùng biển Hòn Cau, Côn Đảo


Nhớ lại cuộc khai quật kho báu này, TS Phạm Quốc Quân, giám đốc Viện Bảo tàng lịch sử VN, cho biết: “Độ sâu tàu đắm Hội An cách mặt nước trên 70m nên việc tiếp cận nó vô cùng khó khăn. Đã thế, lúc trời yên thì dòng chảy của vùng biển Cù Lao Chàm cực kỳ phức tạp, và khi dòng chảy tạm ổn thì trời Cù Lao Chàm chẳng chịu cho”.


Người ta đã đầu tư trên 6 triệu USD để đưa xác con tàu làm bằng gỗ tếch kích thước 29,4 x 7,2 mét ra khỏi lòng đại dương. Trên tàu có 240.000 hiện vật, chủ yếu là gốm sứ có nguồn gốc Chu Đậu (Hải Dương) và hàng trăm hiện vật là tư trang hành lý của thủy thủ đoàn như ấm, ang, nồi, chiêng cháo, cốc, chày, nhẫn vàng, tiền xu.


Điều thú vị nhất là lần đầu tiên trong đợt khai quật, đoàn khảo cổ đã phát hiện di cốt của 11 cá thể, trong đó có sọ một phụ nữ tương đối hoàn chỉnh độ 25 tuổi và sọ một bé trai có đặc điểm chủng tộc Thái. Một số nhà khảo cổ tham gia đợt khai quật này kể lại rằng kỳ lạ nhất là khi 11 di cốt này được đưa lên sà lan tẩm liệm như người vừa quá cố thì thời tiết như thuận lợi hơn, lượng cổ vật khai quật được ngày mỗi nhiều hơn, số cổ vật nguyên vẹn được đưa lên khỏi mặt nước chiếm tỉ lệ cao hơn...


Được ngư dân Phan Thiết (Bình Thuận) phát hiện trên ngư trường Cà Mau muộn màng, nhưng tàu cổ Cà Mau lại được tiếp cận nhanh và ít tốn kém nhất. Đó là chiềc tàu có nguồn gốc từ Trung Hoa được làm bằng gỗ kim giao đế nạc có kích thước 24x8m. Tàu mang gần 2.000 cổ vật, hầu hết là đồ gốm niên hiệu “Đại Thanh Ung Chính niên chế” (1723-1735), trong đó có một số cổ vật đã bị biến dạng vì lửa - một nguyên nhân chính được các nhà khảo cổ đánh giá tàu đắm do cháy.


“Tiếng nói” từ hàng trăm ngàn cổ vật được phát hiện dưới lòng đại dương của 10 con tàu cổ bị đắm trên vùng biển VN được phát hiện trong vòng 15 năm qua đã giúp các nhà khảo cổ học trong và ngoài nước có thêm luận cứ khoa học chứng minh rằng vùng biển VN là con đường huyết mạch tơ lụa, gốm sứ trên biển cách nay nhiều thế kỷ, thể hiện sự giao thương của hai nền văn minh Đông và Tây.


Theo các chuyên gia, đến thế kỷ 10, 11 cuộc giao thương đã bắt đầu rộng mở. Hàng loạt thương cảng, thương điếm đã được hình thành tạo nên sự sầm uất của con đường tơ lụa, gốm sứ trên biển.


 




NGỌC LUẬN (Theo vietbao.vn)



 Bản để in  Lưu dạng file  Gửi tin qua email


Những bản tin khác:
Lạ quá Gốm Gò Sành [29.09.2008 08:07]



NHỚ MẮM
VÌ SAO BAO TÀNG THIẾU SỨC SỐNG
KIẾN TRÚC TRE VIỆT NAM ĐƯỢC VINH DANH TẠI MỸ
QUÊN NGƯỜI
BỒ TÁT THÍCH QUẢNG ĐỨC VỚI QUẢ TIM BẤT DIỆT.
Mắm ruột mà quệt cà giòn...
BIỂN & NỖI NHỚ!
Tản văn cho biển
Nhìn lại nền âm nhạc Việt Nam trong thế kỷ 20
TAM QUAN TRONG KIẾN TRÚC VIỆT
Bình thơ: Vua và em - Trần Viết Dũng
Rằm giêng hát bội Phò An
Để “mọi quyền hành, lực lượng đều nơi dân”
"Không sợ thiếu, chỉ sợ không công bằng; Không sợ nghèo, chỉ sợ lòng dân không yên"
Người Bình Định và làng Việt tại Pleiku


© Copyright 2007 - 2017 Gosanh.vn 
BẢO TÀNG GỐM CỔ GÒ SÀNH VIJAYA - CHAMPA - BÌNH ĐỊNH
Địa chỉ: khu du lịch Bãi Dại - phường Ghềnh Ráng - T/P Quy Nhơn - Bình Định.
Điện thoại: 84.0913472778 - 84.0946940666. Email: museum@gosanh.vn